შინაარსზე გადასვლა

1636 წ. 09.24. - თარხნობის წიგნი როსტომ მეფისა გორელ მეკარვე ზურაბ გიორგიშვილისადმი

გვერდიდან ვიკიწყარო




ქართული სიგელ-გუჯრები






საბუთის დაცულობა

[რედაქტირება]

დედანი: ხეც Hd-1558.



საბუთის ტექსტი

[რედაქტირება]

ქ. ნებითა და შეწევნითა ღმრთისათა, ჩუენ, მეფეთ-მეფემან, პატრონმან როსტომ, ესე უკუნისამდე ჟამთა და ხანთა გასათავებელი წყალობისა წიგნი და სითარხნის ნიშანი შეგიწყალეთ და გიბოძეთ თქუენ, ჩუენსა ერდგულსა ყმასა გორელს მეკარვეს, ზარაფ* გიორგიშუილს, ფარღუზათს, შვილთა შენთა ელიზბარს, შერმაზანს, ხოსინასა და სუმბატს, შუილთა და მომავალთა სახლისა თქუენისათა, ყოელთავე.

მას ჟამსა, ოდეს მოგუიდეგით კარსა და სითარხნის წყალობას გუიაჯენით. ჩუენცა ვისმინეთ აჯა და მოხსენება თქუენი და მოკითხული ვქენით, და ძუელითგანც თარხანი ყოფილიყვენით და სიგლებიც გინახეთ. ასრე გათარხნეთ და გათავისუფლეთ, რომე არაფერი საჩუენო სათხოვარი და გამოსაღები არა გეთხოებოდეს-რა, არა ბაშმალი, არა ტიკი და ტომარა, არა ულაყი, არა ხარჯი, არა დამღა და ბაჟი, არა ქალაქს, არა გორს, არა ალს, არა სურამს, არა ახალდაბას, არა ქრცხილვანს, არაოდეს ჩუენი ბაჟი და გამოსაღები არა გეთხოებოდეს-რა, არა დღეს და არა საბოლოოდ, თქუენით თარხნად და ჴელშეუვალად, ვერა კაცი თქუენს კარზე სათხოვრად ვერ მოდგეს აწე.

აწე, გიბრძანებთ კარისა ჩუენისა ვექილ-ვეზირნო, მდივანო და სხუანო მოსაქმენო, გორისა მოურავნო, მამასახლისნო და სხუანო მოსაქმენო, დღეს ვინცა-ვინ იყუნეთ და ანუ ამას უკან იქნებოდეთ, თქუენცა ასრე გაუთავეთ და ნურას მოუშლით და შეცილებით თუინიერ შეწევნისა და თანადგომისაგან კიდე.

დაიწერა ბრძანება და ნიშანი ესე ქორონიკონსა ტკდ, ენკენისთუეს კდ, ჴელითა კარისა ჩუენისა მწიგნობრის თუმანიშუილის ბირთუელისითა, ერთის კარზე სამსახურის მეტი არა გეთხოებოდეს-რა.

ხვეული ხელრთვა: როსტომ

  • გამოცემულ ტექსტშია "ზურაბ გიორგიშვილი ფარღუზათ", ვასწორებთ პირთა ანოტირებული ლექსიკონის მიხედვით "ზარაფ გიორგიშვილი ფარღუზათ"-ად.

ქართულ ტექსტზე – სპარსული სარეგისტრაციო ბეჭდები:

1. ოთხკუთხა, წარწერით: – ალის ფეხთა მტვერი, მანუჩარი, რომლის ქვეშ მოთავსებულია სარეგისტრაციო მინაწერი: – "განხილულ იქნა".
2. ოვალური ფორმის ბეჭედი, ლეგენდით: "მიმინდვია ჩემი საქმე ღვთისათვის".


სპარსული ტექსტის ქართული თარგმანი

[რედაქტირება]

ის (ღმერთი) გამოვიდა მაღალი ბრძანება ... ითხოვა ბრძანების (განახლება) წარმოადგინა ძველი (სიგელები), რომლითაც მისი წინაპრები ძველი დროიდან დღემდე თარხანნი იყვნენ. ამჟამად, ზემოთხსენებული მაღალი კარის სამსახურშია ... მოხსენიებული (პირი) გავათავისუფლეთ მალუჯეჰათის, ვოჯუჰათის, დამღის ბეგარის, შიგარის, თარჰის, დასთანდაზისა და სხვა (გადასახადებისაგან). დიდებულმა მუსტოუფებმა და მაღალმა ვექილებმა მოხსენიებული მეკარვე გიორგის შვილი ფარღუზათი თაობიდან თაობამდე თარხანად სცნონ. ზემოთხსენებულსა და მის შვილებს არავითარ შემთხვევაში არ მოსთხოვონ (გადასახადი) და (ისინი) თბილისში, გორსა და სურამში და სხვაგან, მოხსენიებული მიზეზების გამო, დამღის ამკრეფებმა არ შეაწუხონ და არ მოსთხოვონ (გადასახადი). (მაგრამ) თუ აღმოჩნდა, რომ სხვა ადგილებიც თავის სახელზე ქავს გაფორმებული (მითვისებული), მაშინ ყველა ამ ადგილებიდან აკრიფონ დამღის თანხა, თუ არა და ეს დამღა მისი და მისი შვილების კუთვნილებად სცნონ. მთლიანად ზემოთხსენებულისათვის გვიბოძებია. ამის შესახებ აკრძალვა იცოდნენ და ვალდებულებად აღიარონ (ამის შესრულება). როცა (ეს) ნიშანი და ბრძანება მაღალი ბეჭდით აღიჭურვება, ენდონ და ერწმუნონ (მას)

დაიწერა [1046 წლის] ჯომადი ალ-სანის თვეს.

სპარსული ტექსტის ბოლოს დასმულია როსტომ მეფის სპარსული ბეჭედი წარწერით:

"ქვეყნისა და დროის ხელმწიფემ, დიდსულოვანმა შაჰ სეფიმ წყალობა მოიღო მის მონაზე და ხოსროს როსტომი მიწოდა".

საბუთის დათარიღება

[რედაქტირება]

საბუთს აქვს თარიღი: ქორონიკონი ტკდ (324) ენკენისთუეს კდ (24), რაც უდრის 1636 წლის 24 სექტემბერს. სპარსულ ტექსტშია 1046 წლის ჯომადი ას-სანი, რაც შეესაბამება 1636 წლის 30 ოქტომბერი - 27 ნოემბრის პერიოდს.

კომენტარი

[რედაქტირება]

საბუთის ტექსტი მნიშვნელოვანია ქართლის სამეფოში საბაჟოების რაოდენობისა და ადგილმდებარეობის განსასაზღვრავად. საბაჟოები ყოფილა თბილისში, გორში, ალში, სურამში, ახალდაბასა და ცხინვალში. ნიშანდობლივია, რომ ქართლ-იმერეთის საზღვარზე მდებარე ახალდაბა ამ დროისთვის უკვე ქართლის სამეფოს შემადგენლობაშია.

პუბლიკაცია

[რედაქტირება]